YTY TÜRKÇE – PARAGRAF KONUSU

Paragraf sorularının anlaşılabilmesi ve kolay çözümlenebilmesi için sizlere aşağıdaki gibi bir yol haritası çizdik. Konuyu okuduktan sonra bolca örnek çözmeniz başarınıza olumlu etki yapacaktır.

PARAGRAF

Paragraf, aynı konuyu ve aynı düşünceyi tam olarak anlatabilmek için bir araya getirilen cümleler topluluğudur. Paragrafta düşünce ve anlam bütünlüğü olmakla birlikte diğer paragraflarla aynı anlam ve düşünceyi savunması beklenmez.

Paragraf sorularının çözümünde bazı noktalara dikkat etmeliyiz.

Bunlardan en önemlisi paragraf sorusu çözerken kendi yargılarımızla değil, orada anlatılmak istenen düşünceye odaklanmalıyız. İçerik savunmadığımız bir düşünceyi anlatsa bile o paragrafın bütünlüğü içinde değerlendirme yaparak soru yanıtlanmalıdır.

PARAGRAFIN KONUSU

Paragrafta bahsedilen düşünce, olay veya durumlar konuya işaret eder. “Parçada ne anlatılıyor?” sorusunun karşılığı bize konuyu verir. Bu arayışta farklı soru tiplemeleri kullanılabilir.

“Paragrafta aşağıdakilerden hangisinden söz edilmektedir?”

“Paragrafın konusu aşağıdakilerden hangisidir?”

“Paragrafta aşağıdakilerden hangi durum ve düşünce eleştiriliyor?”

Benzer sorular bir şiir parçası için de sorulabilir.

PARAGRAFIN BAŞLIĞI

Paragrafta ana düşünce tespit edildiğinde o düşünceyi en iyi şekilde ifade eden bir veya birkaç kelime paragrafın başlığı olarak kabul edilebilir.

PARAGRAFIN ANA DÜŞÜNCESİ

Paragrafta ana düşünce genelde birkaç cümlenin bağdaşıklığı, yani aynı konuya yönelmesi ile tespit edilebilir.

Paragrafta ana düşünceyi bulabilmek için kendimize “Yazar parçayı yazma amacı nedir?”, “Paragrafta ne demek istedi?” gibi soruları sorabiliriz.

Sınavda size paragraf verildikten sonra aşağıdaki soru tiplerinden biriyle ana düşünceyi bulmanız istenir.

“Bu paragrafın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?”

“Bu paragrafta anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?”

“Bu parçada aşağıdakilerden hangisi vurgulanmıştır?”

Ana düşünce, paragrafta açık anlamlı, kesin yargı veren  konudur.

Ana düşünce, parçanın bütününü kapsar.

Örnek: Tiyatro, sınırları o kadar geniş bir bilgi ve çalışma alanı ki insanın bir ömrü değil, yüz ömrü bile olsa, onu bütünüyle öğrenmeye yetmez. Öyle ki insan, bütün bir yaşamını tiyatroya ayırmış olsa da ömrünün sonunda tıpkı başlangıçtaki gibi boş ve bilgisiz görür kendini. Çünkü yaşam, nasıl yeni günler getiriyorsa, yeni günler de tiyatroya yeni yeni üsluplar, yeni yeni düşünceler, yeni yeni deneyimler getiriyor.

Bu parçada ana düşünce ilk cümlede görülebilir. Yazara göre, “Tiyatro öyle geniş bir çalışma alanıdır ki onu bütün yönleriyle öğrenmeye bir insanın ömrü yetmez.”

Burada tiyatronun çok geniş bir öğrenme alanı olduğu anlaşılmaktadır. Paragraftaki diğer cümleler ana düşüncenin açıklayıcısı yani yardımcı düşüncelerdir.

PARAGRAFIN YAPISI

Paragrafta; bir makalede olduğu gibi, giriş, gelişme ve sonuç bölümleri vardır.

Paragrafın yapısı değişik soru biçimleriyle karşımıza çıkar.

  • Bazı sorularda, paragraf oluşturabilecek cümleler dağınık olarak verilir ve bunlardan bir paragraf oluşturulması istenebilir. Bu tip sorularda cümlelerin anlam ve yapı olarak birbirine bağlanabilmesi aranmalıdır.
  • Bir paragrafın kendi içinde bütünlüğü sağlaması, önceki ve sonraki paragraflarla yapısal bir bağlılık göstermemesi gerekir. Anlatılmak istenen ana düşünceye dönük bir başlangıcı olmalıdır. Bir başlangıç ifade etmelidir.
  • Paragraf tamamlayıcısı, yani son cümle de size sorulabilir. Paragrafta son cümle, ana düşünceyi tamamlayan bir sonuç cümlesidir.
  • Paragrafın içine yerleştirilen; anlam ve yapıyı bozan cümleler de size sorulabilir. Sizi konudan ve ana düşünceden uzaklaştıran cümleler sorunun yanıtı olacaktır.
  • Bazı sorularda cümlenin yanlış yere konmasıyla paragrafın anlam ve yapı bütünlüğünün bozulması konu edilebilir. Numaralandırma yapılarak bütünsel anlam birliğini sağlayan paragrafın oluşturulması istenir.

PARAGRAFLARDA SORULAN KAVRAMLAR VE DUYGULAR

Paragraf sorularında işlenen ana kavramlar ve duygular şöyle sıralanabilir:

Özgünlük: Başka duygu ve kavramlarını tekrarlamama, yenilikçi olma.

Doğallık: Gereksiz yazım süslemelerine başvurmadan konunun sade olarak ele alınması ve bu sayede ana düşüncenin kolayca anlaşılmasının sağlanması.

Akıcılık: Okuyucuyu yazıdan koparmayacak bir ilerleyiş olması

Özlülük: Konuyu gereksiz uzunlukta cümleler kurmadan anlatabilme

Yoğunluk: Özellikle paragraftaki duygu ve düşünce anlatımında iç içe geçen karmaşık aktarımlar gereksiz yoğunluk oluşturur ve yorucu olur.

ANLATIM BİÇİMLERİ

Paragrafta yazarın anlatmak istediği düşünceye uygun bir anlatım şekli seçmemesi durumunda yazının okuyucu açısından yaratacağı etki azalır veya kaybolur.

Anlatım biçimleri olarak:

1. Açıklama

Bu anlatımı biçiminde yazar, özlü ve sade bir anlatım biçimini tercih eder. Bu yazım biçimlerinde anlaşılırlık çok önemli olduğu için tanımlamalara da yer verilir.

2. Tartışma

Akıcı ve okuyucuyla yakın bir ilişki kurulan bir anlatım biçimidir. Yazar düşüncelerini kanıtlayan ifadeler kullanır.

3. Betimleme

Bu anlatım biçiminde yazar, okuyucunun konuyu görsel gibi anlamasına katkı yapacak; şekil, renk ve biçim tanımlamaları kullanır.

Betimlemeler; insanların iç dünyasını anlatan tavır ve davranışlara dönük ruhsal betimleme olabileceği gibi gözle görülebilen bir anlatımı sağlayan; şekil ve renk gibi görüntü değerleri kullanan fiziksel betimleme de olabilir.

4. Öyküleme

Yazarın belirli bir dönemi anlattığı gerçekliği okuyucuya aktardığı anlatım biçimidir.

DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI

Yazarın konuyu anlatırken kullanabileceği düşünceyi geliştirme yolları şöyledir:

1. Tanımlama

Paragrafın içinde tanım cümlesine yer verilebilir, ancak bu tanımlamanın ana düşünceyi güçlendirmek amacı vardır.

2. Karşılaştırma

İki farklı düşünce, “Bu böyledir; şu ise şöyledir. ifadesi ile karşılaştırılması sonucu ana düşüncenin daha iyi kavranabilmesi amaçlanır.

3. Örneklendirme

Anlatım biçiminin gerektirdiği nitelikte bir örnekleme seçilerek ana düşünceye yöneliş güçlendirilir.

4. Tanık Gösterme

Yazarın, düşüncesine destek olarak başka bir değerli sözü yazısında okuyucuya sunmasıdır.

5. Benzetme

Yazarın yazısında bütüne ulaşmak adına başka bir kavram, nesne veya duyguyla güçlü bir benzerliğe yer vermesidir.

6. İlişki Kurma

İlgili iki kavram veya olaydan yeni bir sonuç çıkarması olarak anlaşılabilir.

Random Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*
*