OSMANLI TÜRKÇESİ 1 ÖZETİ

1. ÜNİTE OSMANLI TÜRÇESİNİ TANIYALIM

1.1 Osmanlı Türkçesi ve Türkçe

Osmanlı Türkçesi, Kur·an alfabesini temel alan bir yazı dilidir. Tarihçi yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı, Osmanlı Türkçesinin yabancı dil gibi algılanmasıyla ilgili olarak şunları söylemiştir: ´Osmanlıca öyle Fransızca ve Rusça gibi ayrı dil olarak anlaşılamaz’ Arap harfleriyle yazılan bir Türkçedir.

Ünlü şair Attila İlhan konuyla ilgili fikirlerini şöyle açıklamıştır: ´Türkçede Arapça ve Farsça kelimelerin olması Osmanlıcayı ne Arapça ne de Farsça yapmıştır. Bunu ben tecrübe ederek yaşadım. Biz böyle yetiştirildiğimiz için bir Arap veya Acem bu şiirleri gördüğünde anlar zannediyordum. Tabii bu yanlış bir düşünceydi. Hiçbir  zaman bu dillerin esareti altına girilmedi.

Türkler, İslam·ı kabul ettikten sonra Kur·an harflerine Türkçedeki sesleri karşılayacak yeni harfler ilave etmişler ve Kur·an harflerini temel alan yeni bir alfabe meydana getirmişlerdir. Bu yeni alfabe Müslüman Türk topluluklarında kabul görerek yaygınlaşmıştır. Karahanlılar, Büyük Selçuklular, Anadolu Selçukluları ve Beylikler Dönemi’nde kullanılan Osmanlı Türkçesi alfabesi, daha sonra Osmanlı Beyliğinin alfabesi olmuştur.

Türkler tarih boyunca aşağıdaki alfabeleri kullanmışlardır.
Göktürk alfabesi, Uygur alfabesi, Kur·an (Arap) alfabesi, Kiril alfabesi, Latin alfabesi.

1.2 Niçin Osmanlı Türkçesi Öğreniyoruz?

Türkçenin tarihi devirleri içinde bin yıllık bir geçmişi olan Osmanlı Türkçesi, atalarımızın yüzyıllar boyunca ortaya koydukları kültürel eserlere doğrudan ulaşmanın önemli bir yolu, geçmişle gelecek arasında kültürel bağlar kuran bir köprü, milli ve manevi değerlerimizin taşıyıcısıdır.

“Dil taşıyıcıdır; bir milletin kültürünü, sanatını, imanını, düşünüş sistemini, yaşayış özelliklerini, sahip olduğu değerleri dünden bugüne taşıyan kutsal bir nehir gibidir” İlhan Ayverdi, Misalli Büyük Türkçe Sözlük

1.3 Osmanlı Türkçesinin Günümüzdeki Yeri

Osmanlı Türkçesi ile Yazılmış Çeşitli Eserler

Kitaplar : Kur·an-ı Kerim ve cüzleri, enam-ı şerifler, evrad-ı şerifler, delailü·lhayratlar hat sanatının kitap şeklinde rastlanılan dini mahiyetteki numunelerindendir. Hadis mecmularının da hüsnühatla yazılmış seçkin örnekleri vardır. Edebi
eserler arasında divanlar ve şiir mecmuları dini olmayan yazma kitapların en geniş kesimini oluşturur.

Levhalar: Özellikle sülüs ve talik celileriyle ayet, hadis ve hikmetli sözler usta hattatlara yazdırıldıktan sonra etrafı tezhip ettirilmiş ve bu levhalar çerçevelenip duvarlara asılmıştır.

Hilyeler: İlk örnekleri Hafız Osman tarafından tertip edilen hilyeler, Hz. Peygamber’in (Sallallahu aleyhi ve sellem ) fiziki ve ahlaki vasıflarını anlatan levhalardır. İlk örnekleri 1679-1680 yıllarından itibaren görülmeye başlayan hilyelerde en fazla Hz. Ali·den rivayet olan metin yazılagelmiştir.

Kitabeler: Çoğunlukla bulunduğu bina veya adına dikildiği şahısla ilgili bilgiler ihtiva eden kitabelerin metinleri devrin şairlerince kaleme alınır, sonra da bir hat üstadına yazdırılır. Manzumenin son bir veya iki mısrasında o yılın tarihi düşülür. Bu yazılar mermer üzerine kabartma şeklinde oyularak hazırlanır

1.4 Osmanlı Türkçersinin Tarihi Seyri

Osmanlı Türkçesi, Türkiye Türkçesinin gelişme sürecinde Eski Anadolu Türkçesi diye adlandırılan ilk dönemi de içine alarak ; XIII. yüzyıldan XX. yüzyılın başlarına kadar devam eden dönemidir. Anadolu Beylikleri Dönemi’nde daha çok değer kazanan Türkçe resmi dil olarak kullanılmış ve bu dille bazı eserler meydana getirilmiştir.

Türkiye Türkçesi XIX. yüzyılın ortalarına kadar lisan-ı Türki, Türki ve Türkçe olarak anılmış ve Arapça, Farsça ve Türkçe unsurlarla şekillenmiştir.

Osmanlı Türkçesinin geçirdiği aşamalar:

a) Başlangıç (Eski Anadolu Türkçesi Dönemi

Anadolu Selçukluları, Beylikler Devri ve Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemine rastlayan yüzyıllarda  (XIII-XV. yüzyıllar) Türkçe, gramer şekilleri ve kelime hazinesi bakımından oldukça sade bir yapı gösterir.

XV. yüzyılın ortalarına doğru Türkçe devlet dili, bilim ve sanat dili olma özelliğini kazanmış; olgun edebi ürünlerini vermeye başlamıştır. Bu dönemde, Arapça ve Farsçadan kelime ve tamlamalar Türkçeye girmiştir.
Sinan Paşa’nın “Tazarruname’si” edebi nesir dilinin oldukça yüksek bir düzeye ulaştığını göstermektedir.

b) Klasik Dönem

XV. yüzyılın ikinci yarısından sonra özellikle fetihle birlikte İstanbul·un bir kültür ve medeniyet merkezi haline gelmesiyle başlayıp XIX. yüzyılın ortalarına kadar devam eden dönemdir.

Baki, Fuzuli, Nedim, Katib Çelebi, Evliya Çelebi gibi yazar ve şairler bu dönem sanatçılarıdır.

c) Yenileşme Dönemi

XIX. yüzyılın ortalarından XX. yüzyılın başlarına kadar devam eden dönemdir. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Batı uygarlığının etkisi altına girilmiş ve dilde sadeleşme hareketlerini takip eden süreç sonunda Klasik Osmanlı Türkçesi sona ermiştir.

2. ÜNİTE OSMANLI TÜRKÇESİ ALFABESİ (MATBU)

2.1 Osmanlı Türkçesi Alfabesi

Osmanlıcanın Türkçe olduğu bilinmeli; zor, karışık ve içinden çıkılmaz olmadığı anlaşılmalıdır. Osmanlıca, bugünkü alfabeyi okuyup yazabilen herkes tarafından basit seviyede rahatlıkla öğrenilebilir. Osmanlı Türkçesi alfabesinde 34 harf vardır. Bunların başta, ortada ve sonda yazılışları hesaba katıldığında farklı işaretlerin de öğrenilmesi gerektiği ortaya çıkar. Ancak bu şekilleri öğrenmek de o kadar zor değildir.
Aşağıdaki örnekler incelenirse söylenilenler daha iyi anlaşılır:

2.2 Harflerin Birleşme Durumları

Aşağıdaki harfler kendinden sonra gelen harflerle birleşmez,bunların dışında kalan harfler birleşir.

Aşağıdaki tablolarda harflerin bitişik yazılışları (kelime başında, ortasında ve sonundaki şekilleri ) gösterilmektedir. Harflerde meydana gelen şekil değişikliklerini, harf adlarını birbirinize söyleyerek inceleyiniz.

2.3 Rakamlar ve Noktalama İşaretleri

. Osmanlı Türkçesinde sayılar, rakamlarla yazıldığında soldan sağa doğru yazılır ve okunur.
. Tarihlerin yazımında gün, ay, yıl kısımları yazıda olduğu gibi sağdan sola doğru (YYYY/AA/GG ) sıralanır.

3. ÜNİTE TÜRKÇE KELİMELERİN OKUNUŞU

3.1 Osmanlı Türkçesinde Okutucu Harfler

3.2 “Elif Okutucusu” ve “A” Sesi

3.3 “He Okutucusu” ve “E, A” Sesleri

3.4 “Vav Okutucusu” ve “O, Ö, U, Ü” Sesleri

3.5 “Ye Okutucusu” ve “I, İ” Sesleri

OSMANLI TÜRKÇESİ 1 – 1. ÜNİTE TESTİ

BAŞARILAR DİLERİZ…

İLETİŞİM KANALI OLARAK FACEBOOK GRUBUMUZU KULLANABİLİRSİNİZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*
*