AÖL TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI – NOKTALAMA İŞARETLERİ

NOKTALAMA İŞARETLERİ

1. Nokta (.)
– Cümle sonlarına konur.
Örnek : Annem saçımı taradı. 

– Kısaltmaların sonuna konur.
Örnek : Dr. (doktor), Sn. (sayın), Cad. (cadde) 

– Saat ve dakika belirten sayılar arasına konur.
Örnek : Bizim takım ilk golü 12. dakikada attı.

– Tarihlerin yazılışında gün, ay, yıl belirten sayılar arasına nokta konur.
Örnek : Toplantımız 11.01.2019’da 10:00’da olacak.

– Sıra bildiren sayıların sonuna konur.
Örnek : Kardeşim okul 1.’si oldu

– Nokta, matematikte çarpma işareti olarak da kullanılır.
Örnek : 8.6 = 48

2. Virgül (,)
– Cümlede ardı sıra gelen eş görevli sözcük ve sözcük öbekleri arasına virgül konur.
Örnek : Sınavda yanıma kalem, silgi ve kalemtraş aldım. 

– Sıralı cümlelerin arasına virgül konur.
Örnek : Ali gözlüğünü çıkardı, masaya koydu. 

– Seslenme(hitap) sözlerinden sonra virgül konur.
Örnek : Canım babam,

– Uzun cümlelerde, özneden sonra virgül kullanılır.
Örnek :Selim, gelecek yıl liseye başlayacak. 

– Tırnak işareti içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra virgül konur.
Örnek : Gözümün içine baktı, sustu. 

3. Ünlem İşareti ( ! )
– Üzüntü, korku, acı, sevinç, öfke, heyecan, üzüntü, korku, şaşkınlık gibi duyguları belirten sözcük ve cümlelerden sonra ünlem işareti konur.
Örnek : Hay aksi!,  Elim yandı!

4. İki Nokta ( : )
– Bir sözcük veya cümleden sonra örnekler sıralanacak, açıklamalar yapılacaksa bu sözcük ve cümlelerin sonuna iki nokta konur.
Örnek :En sevdiğim meyveler: armut, elma, kiraz 

– Yazıda konuşmaların başlayacağını gösteren sözcükten sonra da iki nokta konur.

Örnek : İpek, ağlayarak yanıma geldi:
– Baba, karnım ağrıyor dedi. 

– İki Nokta, matematikte bölme işareti olarak ta kullanılır.
Örnek : 18:3=6

5. Üç Nokta ( … )
– Sözde duygu ve durum devamlılığı belirten cümlelerin sonuna üç nokta konur.
Örnek : Haberi duyunca öyle şaşırdı ki… 

– Karşılıklı konuşmalarda, söylenmeyen ya da söylenmek istenmeyen sözlerin yerine üç nokta konur.
Örnek : A kişisi: Ne kadar maaş alıyorsun? B kişisi: …

– Birkaç örnek yazıldıktan sonra, benzerlerinin bulunduğunu anlatmak için “ve benzerleri” anlamında kullanılır.
Örnek : Bu meyveler yaz meyvesidir: karpuz, domates, üzüm… 

– Bir metinden yapılan alıntılarda, atlanan bölümlerin yerine üç nokta konur
Örnek :
“…
Çocuk anlatmaya başladı:
– Bugün okulda çok eğlendim”

6. Kesme işareti ( ‘ )
– Özel adlara eklenen çekim eklerini ayırmak için kesme işareti kullanılır.
Örnek :Mert’in çantası kırmızıydı. 

– Kısaltmalara ve sayılara getirilen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılır.
Örnek : Yarın SMMMO’nın seçimleri var.
Bugün 08:20’de okulun önünde buluşalım.

– Bir harf veya eke getirilen ekler, kesme işareti ile ayrılır.
Örnek: Bulmacada sorulan şehrin baş harfi b’dir. 

Dilimizde –de’ler yerine göre ayrı veya birleşik yazılır.

7.Tırnak işareti ( “ ” )
– Başka bir kişiden ya da yazıdan alınan sözler tırnak işareti
içinde yazılır.
Örnek : Atatürk “Ne Mutlu Türküm Diyene.” demişti.

– Yazıda geçen, kitap, dergi, şiir adları tırnak işareti içinde yazılır.

Örnek : Yaşar Kemal’in “İnce Memed” kitabını bilir misin? 

– Cümlede özellikle belirtilmek istenen sözler, tırnak işareti içinde yazılır.
Örnek : Menemen’in en güzel yapıldığı yer  “Balıkesir”dir. 

8. Kısa Çizgi ( – )
– Satıra sığmayan sözcükler, devamı olduğunu belirtmek için kısa çizgiyle ayrılır.
Örnek : Sana anlatacağım çok önemli detaylar var. İstersen yarın geldi-

ğinde konuşalım.

– Sözcükleri hecelerine ayırırken, heceler arasına kısa çizgi konur.
Örnek : Bendekiler  / ben-de-ki-ler 

– Bir başlangıcı ve sonu belirten sayılar arasına kısa çizgi konur.
Örnek : Açık öğretim lisesi 2019-2020 kayıtları 21 Ağustos’ta başlıyor. 

– Birbirleriyle ilişkili devlet, ulus, kurum, yer, bölüm adları arasına kısa çizgi konur.
Örnek : Her gün İstanbul-Edirne arasında gidip geliyorum.

– Türk – Rus işbirliği çok önemlidir. 

9. Noktalı Virgül ( ; )
– Virgülle ayrılmış farklı görevdeki sözcük ya da sözcük öbeklerini ayırmak için kullanılır.
Örnek : Elma, armut, kiraz severim; erik,  kavun sevmem.

10. Uzun Çizgi( )
– Bir yazıda karşılıklı konuşmaları belirtmek için uzun çizgiye konuşma çizgisi de denir.
Örnek :
—Ne okuyorsun?
—Yaşar Kemal’i okuyorum.
—Hangi kitabını okuyorsun?

11. Parantez – Yay Ayraç ( )
– Cümlede her hangi bir sözcük ya da durumla ilgili yapılan açıklamalar yay ayraç yani parantez içinde yazılır.  

Örnek : Sen doğduğunda (20 Ocak 1998) ben 24 yaşındaydım.

Radyoda (TRT FM) klasik müzik dinliyorum. 

– Tiyatro eserlerinde, konuşacak kişinin durumunu, hareketlerini belirtmek için yapılan açıklamalar yay ayraç içine yazılır.

Örnek :
Komutan İlk hedefiniz Akdeniz’dir! (Sahneyi terk eder)  
Askerler (Hücum pozisyonunu alır.) Allah, Allah… diyerek koşmaya başlarlar 

Random Posts

  • “ehram” nedir?

    Mısır firavunlarının piramit biçimindeki mezarlarına verilen ortak ad, piramit.

  • “Karagöz” nedir?

    Karagöz: Deriden yapılmış kahramanların renkli figürlerinin, ardından aydınlatılmış bir perdeye yansıtılması esasına dayanan halk tiyatrosuna denir. Bir diğer adı ise “gölge oyunu” […]

  • Jeopolitik nedir?

    Coğrafya, ekonomi, nüfus vb.nin bir devletin politikası üzerindeki etkisine jeopolitik denir.

  • İslam İlim Kurumları

    İslam İlim Kurumları Kur’an-ı Kerim’in ilk emri “oku!” dur. “İlim Çin’de de olsa gidip alınız.” hadisi, Hz. Peygamber’in (sav) eğitime […]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*
*