“Anlamına Göre Cümleler” nedir?

C. Anlamına Göre Cümleler
1. Olumlu Cümle : Cümlede yüklem durumundaki fiilin gerçekleştiğini veya yüklem durumundaki varlık
ya da kavramın var olduğunu, bulunduğunu bildiren cümlelerdir.
Arar, başkasını bulurum.
Bu cümlede “aramak ve bulmak” fiillerinin gerçekleşmesi söz konusu olduğu için,
cümle anlamca olumludur.

2. Olumsuz Cümle : Cümlede yüklem durumundaki eylemin gerçekleşmediğini veya yüklem durumundaki
varlık ya da kavramın var olmadığını, bulunmadığını bildiren cümlelerdir.
Fiil cümlesinde olumsuzluk -ma / -me (geniş zamanda – maz, -mez) ekiyle sağlanır.
İsim cümlesinde olumsuzluk “değil / yok” kelimeleriyle ya da “-sız, -siz” ekiyle sağlanır.
Sözlerinin ne tesir yaptığını anlamak istemiyordu.
Orası bu mevsimde soğuk değildir.
Bu cümlelerde “istemek ” fiilinin gerçekleşmemesi, “soğuk” kavramının söz konusu
olmamasından dolayı cümleler anlamca olumsuzdur.
a. Anlamca Olumsuz Yapıca Olumlu Cümle
Bazı cümleler, olumsuzluk ifade eden ek ya da kelime almadığı hâlde olumsuz anlam
taşıyabilir. Böyle cümlelere yapıca olumlu, anlamca olumsuz cümle denir.
Sizden ayrı yaşamaya dayanacak gücüm mü var? (gücüm yok)
Bu cümlede yüklem (var), olumsuzluk ifade eden ek ya da kelime almadığı için anlamca
olumludur. Ancak, soru biçiminde düzenlenmiş cümlede amaç soru sormak değil,
yüklemde söylenenin (var) tersini (yok) kastetmektir. Dolayısıyla bu cümle yapıca olumlu,
anlamca olumsuzdur.
b. Anlamca Olumlu Yapıca Olumsuz Cümle
Bazı cümleler, olumsuzluk ifade eden ek ya da kelime aldığı hâlde olumlu anlam taşıyabilir.
Böyle cümlelere yapıca olumsuz, anlamca olumlu cümle denir.
Aslında ders çalışmıyor değil. (çalışıyor)
Bu cümlede yüklem (çalışmıyor değil), olumsuzluk eki (-ma) ve olumsuzluk bildiren
kelime (değil) aldığı için yapıca olumsuzdur. Ancak, bu cümlede amaç, yüklemde söylenenin
(çalışmıyor değil) tersini (çalışıyor) kastetmektir. Dolayısıyla bu cümle anlamca
olumlu, yapıca olumsuzdur.

3. Soru Cümlesi
İçinde soru eki ya da soru kelimelerinden biri bulunan ve soru anlamı taşıyan cümlelerdir.
Neden sen de bizimle sinemaya gelmiyorsun?
Sınavın nasıl geçti?

4. Şart Cümlesi
Yargının gerçekleşmesinin bir koşula bağlandığı cümlelerdir.
Çalışırsan başarırsın.

5. İstek Cümlesi
İstek anlamı taşıyan cümlelerdir.
Yarın sergiye gidelim..

6. Emir Cümlesi
Emir anlamı taşıyan cümlelerdir.
Çevrenizi temiz tutun.

7. Ünlem Cümlesi
İçinde ünlem ya da ünlem değeri taşıyan kelimeler bulunan cümlelere ünlem cümlesi denir.
Aman, bu ne güzellik böyle!

Random Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*
*